معاصى لازم است كه الم رياضت و عبادت را به ذائقهء روح بچشاند ؛ و اگر شبى در معصيت و عشرت به سر برده ، تدارك آن شب را بكند به قيام به عبادت خدا ؛ و اگر روزى را به لذات طبيعيه نفس را مشغول كرده ، به صيام و مناسك مناسبه جبران كند ؛ تا نفس به كلى از آثار و تبعات آن ، كه حصول تعلقات و رسوخ محبت به دنياست ، پاك و پاكيزه شود . البته توبه در اين صورت كامل‌تر مىشود و نورانيت فطريّهء نفس عود مىكند . و پيوسته در خلال اشتغال به اين امور تفكر و تدبر كند در نتايج معاصى و شدت بأس حق تعالى و دقت ميزان اعمال و شدت عذاب عالم برزخ و قيامت ؛ و بفهمد و به نفس و قلب بفهماند كه تمام اينها نتايج و صور اين اعمال قبيحه و مخالفت‌هاى با مالك الملوك است ؛ اميد است كه پس از اين علم و تفكر ، نفس از معاصى متنفر شود و انزجار تام و تمام برايش حاصل شود ، و به نتيجهء مطلوبه در باب توبه برسد و توبهء او كامل و تمام شود . پس ، اين دو مقام از متممات و مكملات منزل توبه است . و البته انسان كه در مرحلهء اولى مىخواهد وارد منزل توبه شود گمان نكند آخر مراتب را از او خواستند ، و به نظرش راه صعب و منزل پر زحمت آيد و يكسره ترك آن كند . هر مقدارى كه حال سالكِ طريق آخرت اقتضا مىكند ، همان اندازه مطلوب و مرغوب است . پس از آن‌كه وارد طريق شد ، راه را خداى تعالى بر او آسان مىكند . پس نبايد سختى راه انسان را از اصل مقصد باز دارد ؛ زيرا كه مقصد خيلى بزرگ و مهم است . اگر عظمت مقصد را بفهميم ، هر زحمتى در راه آن آسان مىشود . آيا چه مقصدى از نجات ابدى و روح و ريحان هميشگى بالاتر است ، و چه خطرى از شقاوت سرمدى و هلاكت دائمى عظيم‌تر است ؟ با ترك توبه و تسويف و تأخير آن ممكن است انسان به شقاوت ابدى و عذاب خالد و هلاك دائم برسد ؛ و با دخول در اين منزل ، ممكن است انسان سعيد مطلق شود و محبوب حق گردد . پس وقتى مقصد بدين عظمت است ، از زحمت چند روزه چه باك است . و بدان‌كه اقدام به قدر مقدور هر چه هم كم باشد مفيد است . مقايسه كن امور آخرتى را به امور دنيايى كه عقلا [ اگر ] نتوانستند به مقصد عالى خود برسند ، از مقصد كوچك